ಶ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಣಂಜಾರು

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿಯೆಂಬ 'ನಾಗ' ನನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ಪವಿತ್ರ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ 1600 ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ. ಬೇರೆ - ಬೇರೆ ದೈವ ಮತ್ತು ದೇವರುಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಈ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕಣಂಜಾರು ಬ್ರಹ್ಮಲಿಂಗೇಶ್ವರನ ಕಥೆಯು ತುಂಬಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಪಾವಿತ್ರತೆ ಪಡೆದಿದೆ. 'ಕಣಂಜಾರ 'ನ್ನು, 'ಕಣಜಾರು ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಬಹುದು.

ವ್ಯಕ್ತಿ ಉಡುಪಿಯಿಂದ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರುವುದಾದರೆ, ಆತ ಉಡುಪಿ - ಹಿರಿಯಡ್ಕ - ಕಾರ್ಕಳ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬರಬೇಕು. ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡೆಯಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ (ಹಿರಿಯಡ್ಕದ ನಂತರ) ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಕಣಂಜಾರಿಗೆ ಬರಬಹುದು. ದ್ವಾರದಿಂದ ಮೂರು ಕಿ. ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಕೂಡ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು. ಆತ ಉಡುಪಿ - ಪಳ್ಳಿ - ಬೈಲೂರು - ಕಾರ್ಕಳ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬರಬೇಕು. ಕಣಂಜಾರು ಚರ್ಚಿನ ಹತ್ತಿರ ಸಿಗುವ ಎಡಭಾಗದ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮೂರು ಕಿ. ಮೀ. ಸಂಚರಿಸಿದರೆ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ದೇವಸ್ಥಾನದ ದಾರಿ ಮಧ್ಯೆ, ಯಾವುದೇ ಆಧುನೀಕರಣದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದೆ ಇರುವ ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಬೆಟ್ಟ- ಗುಡ್ಡಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸುಮಾರು 850 ವರುಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ದೇವಸ್ಥಾನವು 'ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ' ನಿಯಮ ಮತ್ತು 'ವಿನ್ಯಾಸ' ಹೊಂದಿದೆ. 'ಗರ್ಭಗುಡಿ' ಯನ್ನು 'ಚತುರಾಸ್ರ' ಮತ್ತು 'ಗಜಾಯ ಆಯ' ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ 'ಸ್ಥಾನ' ವಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವರು ಪ್ರಧಾನ ದೇವರಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶ್ರೀ ವೀರಭದ್ರ, ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ, ಶ್ರೀ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ, ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಮೇಲ್ಬಂಟ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ

ಪ್ರತಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೂ ಒಂದು ಇತಿಹಾಸ ಇದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಕಣಂಜಾರು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೂ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ, ಶಿವಪುರಾಣಾಂತರಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿರುವ ಕಥೆಯೊಂದರ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ನೂರೆಂಟು ಕಲ್ಪಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾಯಾಸುರ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಶೇಷ ಪರ್ವತವೆಂಬ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ತನ್ನ ಆಪ್ತ ಸಹಾಯಕರಾದ ತ್ರಿಶಿಕಾ ಮತ್ತು ದುರ್ಮುಖರೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ. ತಮ್ಮ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಮಾಯಾಸುರನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಯಾರು ತನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲದಂತೆ ವರವನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಆತನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ, ಮಾಯಾಸುರನಿಗೆ ಅವನು ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಕೊಲ್ಲಬಹುದೆಂದು ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಒಂದು ದಿನ ದೇವಲೋಕದ ಇಂದ್ರನು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸತ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ವಾನಿಪತಿಯ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದನು. ನಂತರ ಅವರು ಶ್ರೀಪತಿಯ (ವಿಷ್ಣು) ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಬಳಿಕ ಎಲ್ಲರೂ ಉಮಾಪತಿಯ (ಶಿವ) ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಶಿವನು ಅವರನ್ನು ನೋಡಿದುದಕ್ಕೆ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಾಗತ ಕೊಟ್ಟನು. ಈ ರೀತಿಯ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನ ಧರ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವುದೆಂದು ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಶಿವನು ವೈಡೂರ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಲಿಂಗವನ್ನು ಶ್ರೀಲೋಳ (ವಿಷ್ಣು)ನಿಗೆ, ಕೃಷ್ಣಶಿಲಾ ಲಿಂಗವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ, ರತ್ನ ಲಿಂಗವನ್ನು ದೇವೇಂದ್ರನಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಕಾರದ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಅವರನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದನು. ದುಷ್ಟರ ನಾಶದ ಕಾಲ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ, ನಾರದ ಮುನಿಯು ಮಾಯಾಸುರನ ಬಳಿ ಹೋಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಶಿವನಿಂದ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಕೃಷ್ಣಶಿಲಾ ಲಿಂಗವು ಅವನಿಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಮಾಯಾಸುರನು ಕೋಪಗೊಂಡು, ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ಬ್ರಹ್ಮನು ಸತ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ದಂಡ ಮತ್ತು ಕಡ್ಗದ ಮೂಲಕ ಮಾಯಾಸುರನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಯುದ್ಧ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಮಾಯಾಸುರನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ಅರಿತು ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಕಣಂಜಾರು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರತಿಮೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಡ್ಗ ಮತ್ತು ದಂಡ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.) ಶಿವನು ಇದೊಂದು ಮಾಯಾಸುರನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ತಕ್ಕ ಸಮಯವೆಂದು ಅರಿತು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತಾನೆ. ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವಾಗ, ಶಿವನು ತನ್ನದೇ ದೇಹದಿಂದ ಚಂಡೇಶ ಎಂಬ ಗಣವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಚಂಡೇಶನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಪ್ರಖರ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಚಂಡೇಶನು ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಶಿವರಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ತನ್ನ ಜನ್ಮದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ಚಂಡೇಶನಿಗೆ ದೇವೇಂದ್ರನ ವಜ್ರಾಯುಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ದಂಡವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಮಾಯಾಸುರನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

ಚಂಡೇಶ ಮತ್ತು ಮಾಯಾಸುರನ ನಡುವೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಗಾಗುವ ತೀವ್ರ ಯುದ್ಧವು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೇಗೆ ಸೂರ್ಯನ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದ ಹಿಮ ಕರಗುತ್ತದೆ, ಅದೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಂಡೇಶನ ಮುಂದೆ ಮಾಯಾಸುರ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಾವಿಗೆ ಭಯಪಟ್ಟು ಮಾಯಾಸುರನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಕೃಷ್ಣಶಿಲಾ ಲಿಂಗವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಭೂಲೋಕಕ್ಕೆ ಎಸೆಯುತ್ತಾನೆ. ಚಂಡೇಶನು ಮಾಯಾಸುರನನ್ನು ಕೊಂದು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಚಂಡೇಶನ ಮೇಲೆ ಹೂಗಳು ಸುರಿಸಿ, ಅವನ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶಿವನು ಚಂಡೇಶನಿಗೆ ಕೃಷ್ಣಶಿಲಾ ಲಿಂಗವು ಅನಂತ ಮತ್ತು ಪದ್ಮ ನಾಗರು ಭೂಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಆ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸ್ಥಳವು ಬಳಿಕ ಶ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮ ಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಭೂಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಚಂಡೇಶನು ಕಂಡ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಗಂಧರ್ವ ಲೋಕದ ರಾಜಕುಮಾರಿಯರಾದ ಸುಲೇಖಾ ಮತ್ತು ಕುವಲೆ ಅಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಚಂಡೇಶನ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿದ ಸುಲೇಖಾ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಚಂಡೇಶನು, ತಾನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಆಗಿದ್ದು, ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೋಗುವಂತೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಸುಲೇಖಾ ದುಗುಡಗೊಂಡು ಅವನನ್ನು ಶಪಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆ ಶಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ, ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಸುಂದರ ಸುಲೇಖಾ ಕುರೂಪಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತಳಾಗುತ್ತದೆ. ನಾರದ ಮುನಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಂತೆ, ಶಿವ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಚಂಡೇಶರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಪಡೆದಾಗ ಅವರ ಶಾಪವು ನಿರ್ಮೂಲವಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅವರು ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಾನವರಾಗಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕಲಿಯುಗ

ವಿಸ್ಮಿತಾಪುರದ ರಾಜನಾದ ಸುಲ್ತಾನ್ ಬಾದ್‌ಶಾ ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧರ್ಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ್ದ. ಬಾದ್‌ಶಾ ಸೋಲಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಅಜ್ಞಾತ ಯೋಧ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜನರು ಆ ಯೋಧನನ್ನು "ವೀರಸೇನಾನಿ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ವೀರಸೇನಾನಿ ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ, ಸಲ್ತಾನ್‌ನ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ, ಧೀರವಾಗಿಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಅಧರ್ಮವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

ರಾಜಮಹಲದಲ್ಲಿ ಸಾರಾ ಎಂಬ ದಾಸಿ ಇದ್ದಳು, ಆಕೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜಾತಿಯವಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆದರೆ, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ಬಳಿಕ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಒಂದು ದಿನ ಸುಲ್ತಾನ್ ವೀರಸೇನಾನಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಸಾರಾಳನ್ನು ತನ್ನ ಗುಪ್ತ ಕೋಣೆಗೆ ಬರಲು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಅರಿತ ಸಾರಾ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ ರಾಜನ ಗುಪ್ತ ಕೋಣೆಯತ್ತ ತೆರಳುತ್ತಾಳೆ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಸುಲ್ತಾನ್‌ನ ತಲೆ ದೇಹದಿಂದ ಬಿಟ್ಟು ನೆಲಕ್ಕುರುಳುತ್ತದೆ – ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ವೀರಸೇನಾನಿ, ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ಕತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.

ಸುಲ್ತಾನ್‌ನ ಸಾವಿನಿಂದ ಧರ್ಮವು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ವೀರಸೇನಾನಿ ಸುಲ್ತಾನ್‌ನ ಮಗನನ್ನು ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿ ರಾಜ್ಯ ತೊರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸಾರಾ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಲು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಸಾರಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ವೇಷಭೂಷಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಜನರು ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಅವರು ತುಳುನಾಡು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಕಂಡ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಶಿವಲಿಂಗದ ದರ್ಶನ ಪಡೆದಾಗ, ವೀರಸೇನಾನಿಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಿವನ ಆಶೀರ್ವಾದದೊಂದಿಗೆ ನಾಗದೇವರು ಆನಂತ ಮತ್ತು ಪದ್ಮ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂತತಿಯೊಂದಿಗೆ "ಬೆರ್ಮೆರೆ ಕಟ್ಟೆ"ಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿತನದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವೀರಸೇನಾನಿ, ಅವನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಶಿವನ ಆಶಯದಿಂದ ಈ ಬೆರ್ಮೆರೆ ಕಟ್ಟೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ – ಇದು ಮಾಯಾಸುರನಿಂದ ಭೂಲೋಕಕ್ಕೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕೃಷ್ಣಶಿಲಾ ಲಿಂಗವಾಗಿತ್ತು. ಸಾರಾ ಸುಲೇಖೆಯ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ವೀರಸೇನಾನಿ ಚಂಡೇಶನ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಎಂದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ವೀರಸೇನಾನಿ ನಾಗಗಳಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಈ ಸ್ಥಳವು 'ಬ್ರಹ್ಮಲಿಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುವುದು." ಅನಂತರ, ಆ ಮೂವರೂ ಅದೃಶ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಬಾರ್ಕೂರು ಅರಸನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಬೆರ್ಮೆರೆ ಕಟ್ಟೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಾಯರ್ ಹೆಗ್ಗಡೆಯ ಎಂಬ ಧರ್ಮಶೀಲ ರಾಜನಿದ್ದರು. ಒಂದು ದಿನ ಬೇಟೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಒಬ್ಬ ಅಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅವರ ಜೀವ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ತಾನು ಹೆಸರಿಲ್ಲದವನು, ಶಿವನೇ ನನ್ನ ಏಕೈಕ ಸಂಗಾತಿ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ರಾಜನ ಅರಮನೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೇವಕನಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮೇಲ್ಬಂಟನ ಪ್ರವೇಶದ ನಂತರ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಗ್ರಾಮವು ಹಸಿರು ಹೊಳೆಯುವ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು. ಬಂಜರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಚಿನ್ನದ ಬೆಳೆಗಳು ಅರಳಿದವು.

ಕಂಡ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಡಕತ್ತಾಯ ಮುನಿಯ ಎಂಬ ಮಹಾ ಶಿವಭಕ್ತ ಮತ್ತು ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಆತ ಬ್ರಹ್ಮನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊತ್ತು, 1001 ಗಣಗಳು ಮತ್ತು 1000 ಭೂತಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರ್ಮೆರೆ ಕಟ್ಟೆಯ ದಟ್ಟ ಕಾಡಿಗೆ ಬಂದರು. ಸಾಯಂಕಾಲದ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆತ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕೊಳದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದಾಗ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯ ಕಾಣಿಸಿತು – ವಿಗ್ರಹದ ಮುಂದೆ ಶಿವಲಿಂಗವಿತ್ತು, ನಾಗ ದೇವರು ನೆರಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವೀರಸೇನಾನಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ "ಓಂ ಶ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ವಿಜಯತೋ" ಎಂದು ಜಪಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಈ ದೃಶ್ಯ ಕಂಡ ಅಡಕತ್ತಾಯ ಮುನಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ "ನ ನಿನ್ನ ಕಂಡು ಜಾರಿ ದೆ" ಎಂದು ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಆ ಸ್ಥಳದ ಸಮೀಪ, ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯ ಕೈಯಿಂದ ಕುಡುಗೋಲು ಜಾರಿ ಶಿವಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು, ರಕ್ತ ಹೊರಬರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಆಕೆ ಗಾಬರಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ "ಓ ಕಡಂಜೋ..." ಎಂದು ಕಿರುಚುತ್ತಾ ಓಡಿದಳು. ಅಡಕತ್ತಾಯ ಮುನಿ, ನಾಯರ್ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ದೈವೀಕ ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅಡಕತ್ತಾಯ ಮುನಿ, ಆ ಸೇವಕನಿಗೆ 1001 ಗಣಗಳು ಮತ್ತು 1000 ಭೂತಗಣಗಳಿಗೆ 'ಮೇಲ್ಬಂಟ' (ಮುಖ್ಯ ಯೋಧ) ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿ, "ನೀನು 'ಕದಂಜಾರ ಮೇಲ್ಬಂಟ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗು" ಎಂದು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ ಆ ತ್ರಯರನ್ನೂ ಮಾಯಗೊಳಿಸಿದರು.

ಅಡಕತ್ತಾಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಜಾರಿ 'ಕಂಡು ಜಾರಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಘಟನೆ ಹಾಗೂ ಕೆಳಜಾತಿಯ ಮಹಿಳೆ 'ಕಡಂಜೋ' ಎಂದು ಕೂಗಿದ ಪರಿಣಾಮ – ಈ ಊರು ಮೊದಲು 'ಬ್ರೆಮರೆಕಟ್ಟೆ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ 'ಕಡಂಜಾರು' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇಂದು ಈ ಊರನ್ನು ಕಡಂಜಾರು, ಕಣಜಾರ್ ಮತ್ತು ಕಣಂಜಾರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದೇವರುಗಳು ಇರುವ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ನಾಗ ಬನಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾದ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅಡಕತ್ತಾಯ ಅವರು ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಪಾಣಿಪೀಠದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರತಿಮೆ ಮತ್ತು ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೀರಭದ್ರ, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಘ್ರಚಾಮುಂಡಿ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಎದುರಿನ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಬಂಟ, ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಸಾರಾಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು.

ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ನಂತರ ಶ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ನಾಯರ್ ಅವರ ಮಗಳು 48 ದಿನಗಳ ವ್ರತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ವ್ರತದ ಕೊನೆಯ ದಿನ ತಾನು ಕುವಲೆ ಎಂಬ ಗಂಧರ್ವನ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಕನಕವಿಭೂಷಣ (ಬ್ರಹ್ಮ), ನಾಗಭೂಷಣ (ಶಿವ) ಮತ್ತು ಚಂಡೇಶ (ಮೇಲ್ಬಂಟ) ಅವರ ಸಂಯುಕ್ತ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಮೋಕ್ಷ ಗಳಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಅದೃಶ್ಯಳಾದಳು.

ಮೂಲ: ಕಣಂಜಾರು ಶ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿರಚಿತ "ಕಣಂಜಾರು ಪ್ರಭಾಕರ ಶೆಟ್ಟಿ"

ದೊಡ್ಡಮನೆ

ಕಣಂಜಾರು ದೊಡ್ಡಮನೆಗೆ 1000 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಮನೆ 300 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮನೆ ಕಣಂಜಾರು ಅರಸನ ನಿವಾಸವಾಗಿದ್ದು, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಸತ್ಯದ ಚಾವಡಿ ಎನ್ನುವ ವಿಭಜಿತ ಪ್ರದೇಶವಿದ್ದು, ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಿ ಮಂಚ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟದ ಮನೆ ಇದ್ದು, ಅರಸು ನ್ಯಾಯ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡುವಾಗ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ನ್ಯಾಯ ಕೇಳುವವರು ಸತ್ಯದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಶಕ್ತಿ ಕಲ್ಲು ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕೈ ಇಟ್ಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂದು, ಅರಸುಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಉತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಲಿಮೂರ್ತಿಯ ದೇವರನ್ನು ಈ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಕಟ್ಟೆ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡದಾದ ಕಂಬಗಳು ತುಂಬಾ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಮರದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಗೆ ಕಂಬ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಚಾವಡಿಯ ಬಾಗಿಲು ಜೈನ ಕಾಲದ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಈ ಮನೆ ಜೈನರಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸತ್ವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಂದಿಗೆ ಈ ಮನೆ ಹಾಳಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿವೆ. ಮನೆಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯರ್ ಹೆಗ್ಗಡೆಯ ಮತ್ತು ಇತರರ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾನದಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೀಪದ ಬೆಳಕು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ 12 ಮಾಗಣೆಗಳು ಕಣಂಜಾರು ನಾಯರ್ ಹೆಗ್ಗಡೆಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಕಣಂಜಾರು, ಪರಿಕ ಅರಮನೆಯ ಎರ್ನಾಡು ಬಲ್ಲಾಳನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದು, ತುಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯ ಅರಸನಾದ ಬಾರ್ಕೂರಿನ ವೀರಪಾಂಡ್ಯರಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು 12 ಪಾಲುಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿದಾಗ, 6 ಮಾಗಣೆಯನ್ನು ಕಣಂಜಾರಿನ ನೇರಂಕಿ ಹೆಗ್ಗಡೆಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಉಳಿದ 6 ಮಾಗಣೆಗೆ ವೀರ ನಾಯರ್ ಹೆಗ್ಗಡೆ-2 ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ರಾಡಿಯ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಪಡ್ಡಮದ ಆಳ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಅಂಜಾರಿನ ಕುರ್ಲಾ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಪೆರ್ಡೂರಿನ ಕುಮಾರ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಕಾಬೆಟ್ಟಿನ ಐನಾಡು ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಮುಲ್ಕಿಯ ಸಮಂತ, ಕಾಪುವಿನ ಮರ್ಧ ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಕಾಂತವರದ ಕಿನ್ನರಿ ಹೆಗ್ಗಡೆ ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಕಳದ ಬೈಲ ಸುಡಾ ಅವರಿಗೆ ದಿವಾನ ಮರ್ಯಾಡಿ ಗೌರವ ದೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು.

ಕಣಂಜಾರು ವೀರ ನಾಯರ್ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನ ಕೃಷ್ಣಾನಂದ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ನಡುವೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ, ಕಣಂಜಾರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು, 13 ಹಂತದ ಪುಕಾರೆ ಕಂಬಳ, ಹಗಲು ದಿವಟಿಗೆ, ನೆಲಪವಡಿಗೆ (ರಾಜರ ಕಾಲಿಗೆ ಹಾಸಿ ಹಿಡಿಯುವ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ), ಶ್ವೇತಚತ್ರ (ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿಯುವ ಬಿಳಿ ಕೊಡೆ) ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಇಂದು ಕೂಡಾ ಕಣಂಜಾರು ದೊಡ್ಡಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ವೀರ ನಾಯರ್ ಹೆಗ್ಗಡೆ 1692ರಲ್ಲಿ ಕಣಂಜಾರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅವರು 1762 AD ವರೆಗೆ 70 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣಂಜಾರನ್ನು ಆಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಸಾವಿನವರೆಗೆ ಅವರು ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಆಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಆಯರೆ, ಮಾಬುಂಜ, ದೇರೊಟ್ಟು, ಜಲಲಗುರಿ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತನ್ನ ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು ನೆಲದಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ಅಗೆದಿದ್ದರು. ಅವರು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ ಪಡೆಗೆ ನಿದ್ರೆಯಿಲ್ಲದ ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಅವರು ವರಸರೆ ಮತ್ತು ಅಂಬೋಡಿಯಿಂದ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಪುರುಷರನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲ ಸಣ್ಣಸಣ್ಣ ರಾಜರುಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಮರ ನಡೆಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು.

ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ, ಹಗಲು ದಿವಟಿಗೆ, ಮತ್ತು ಶ್ವೇತಚತ್ರದೊಂದಿಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಉತ್ಸವದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಅವರು ದೊಡ್ಡಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಇತರ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಆಡಳಿತಗಾರನಿಗೂ ಈ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕು ಇರಲಿಲ್ಲ. 6 ಮಾಗಣೆಗಳನ್ನು ವರಸರೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಸೆಣಸಾಟ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಅವರ ವಿಶೇಷ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ಕೇರಳದ ನಾಯರ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಕಣಂಜಾರಿನ ನಾಯರ್ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. "ನಾಯರ್" ಪದವು ಕಣಂಜಾರಿನ ಹೆಗ್ಗಡೆಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ನೇಗಿಲನ್ನು "ನಾಯರ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು "ನಾಯರ್" ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಣಂಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ನೇಗಿಲನ್ನು "ಗುದ್ದಲ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ನಾಯರ್ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಇಂದಿಗೂ ನಡೆದು ಬರುತ್ತಿದೆ.

ಕಣಂಜಾರು ಒಂದು ಶ್ರೀಮಂತ ಹಳ್ಳಿ ಆಗಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿದೆ. ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಬಚ್ಚಿಡಲಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವು ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಯಿತು ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ "ಕೊಪ್ಪರಿಗೆ ಗುಂಡಿ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಸೋಲಿನ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಹಳ್ಳಿಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಜನರಿಂದ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಪಟೇಲ್ ಎಂಬ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಇದನ್ನು "ಪಟ್ಲೇರ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ವೀರ ನಾರ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ, ಮಹಾಲಿಂಗ ಹೆಗ್ಗಡೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತೇಸರ ಹಾಗು ಕಣಂಜಾರಿನ ಮೊದಲ ಪಟೇಲ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಕುಟುಂಬದೊಳಗೆ "ಪಟ್ಲರ್" ಹುದ್ದೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಅಸಮಾಧಾನ ಉಲ್ಭವವಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿಯು ವಿಭಜನೆಯಾಗಿ, ದೇವಾಲಯದ ಮುಕ್ತೇಸರನ ಹುದ್ದೆ ಮತ್ತು ಪಟೇಲ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯವರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಮಹಾಲಿಂಗ ಹೆಗ್ಗಡೆಯ ಸಾವಿನ ನಂತರ, ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಮಂಜಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆ-I ಅವರು ಮುಂದಿನ ಪಟೇಲ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಿಮ್ಮಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆಯು ದೇವಾಲಯದ ಮುಕ್ತೇಸರನಾಗಿದ್ದರು.

ಆಳಿಯ ಸಂತಾನ ಪರಂಪರೆ ಪ್ರಕಾರ, ತಿಮ್ಮಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆಯ ಸಾವಿನ ನಂತರ, ದೇರಣ್ಣ ಹೆಗ್ಗಡೆಯು ಮುಂದಿನ ಮುಕ್ತೇಸರನಾದರು. ದೇರಣ್ಣ ಹೆಗ್ಗಡೆಯ ನಂತರ, ಅಂಗಡಿಮನೆ ಅಣ್ಣಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆಯು ಮುಕ್ತೇಸರನಾದರು, ಬಳಿಕ ಪರಾರಿಮನೆ ಮಂಜಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡಮನೆ ಶಿವರಾಮ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಮುಕ್ತೇಸರನಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶಿವರಾಮ ಹೆಗ್ಗಡೆಯ ಸಾವಿನ ನಂತರ, ದೇವಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಒಂದು ನಿರ್ವಾಹಕ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1984 ರಲ್ಲಿ ಮೂಡುಮನೆ ದಾಮೋದರ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಟ್ರಸ್ಟಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಡಳಿತ ಟ್ರಸ್ಟಿಯಾದ ಶ್ರೀ ಸುಧೀರ್ ಹೆಗ್ಡೆಯವರು 2009 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ದೊಡ್ಡಮನೆ ಕುಟುಂಬವೇ ದೇವಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಈ ಕುಟುಂಬವನ್ನು "ಭಂಡಾರ ಕುಟುಂಬ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಟೇಲ್ ಹುದ್ದೆ ಕೂಡಾ ಆಳಿಯ ಸಂತಾನ ಪರಂಪರೆ ಪ್ರಕಾರ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಮಂಜಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆ-I ಅವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ, ಅವರ ಸೋದರ ಪುತ್ರ ಅಚ್ಚಣ್ಣ ಹೆಗ್ಗಡೆಯು ಪಟೇಲ್ ಆದರು. ಅಚ್ಚಣ್ಣ ಹೆಗ್ಗಡೆಯ ನಂತರ, ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಂದಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆಯು ಮುಂದಿನ ಪಟೇಲ್ ಆಗಿದರು. ಚಂದಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆಯ ನಂತರ, ಅವರ ಸೋದರಪುತ್ರರು ಆಳಿಯ ಸಂತಾನ ಪರಂಪರೆಯಂತೆ ಪಟೇಲ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಲಿಲ್ಲ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಪಟೇಲ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವವರೆಗೆ ಅವರ ಮಗ ಶೇಖರ್ ಹೆಗ್ಗಡೆಯು ಮುಂದಿನ ಪಟೇಲ್ ಆದರು.

ಕಣಂಜಾರು ದೊಡ್ಡಮನೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿದ ನಂತರ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಹಳ್ಳಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಾವು ತಿಳಿಯಬಹುದು. 13 ಪುಕಾರೆ ಕಂಬಳ, ಹಗಲು ದಿವಟಿಗೆ, ನೆಲಪವಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಶ್ವೇತಚತ್ರವನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ನಾಯರ್ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ 4 ಹಂಚಿಕೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಆಸ್ತಿ ಮೂಡುಪಾಲು ಮತ್ತು ಪಡುಪಾಲು ಎಂದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಪವಿಭಜನೆಗೊಂಡು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಣಂಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಕುಟುಂಬದ 12 ಮನೆಗಳಿವೆ.

ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಗಳು · Family Houses

ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಸುಧಾರಣೆ/ಸೇರಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಸಲಹೆಗಳು ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಳಾಸ ಮತ್ತು ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಣಂಜಾರು ದೊಡ್ಡಮನೆ ಕುಟುಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ಒದಗಿಸಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಕೋರಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೆಲ್ಬಂಟ ದೈವ

ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಬಂಟ ದೇವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಕೋಳಿಯನ್ನು ಹರಕೆಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಬಲಿ ನೀಡಿದ ಕೋಳಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಪಕ್ಕದ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಶುಚಿಗೊಳಿಸಿ ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಳಿ ಕೊಯ್ಯುವ ಮುಹೂರ್ತವನ್ನು ವಿಶ್ವಕರ್ಮರು (ಆಚಾರಿ) ತಮ್ಮ ಉಳಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಕೋಳಿ ಕೊಯ್ದು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮಾಂಸವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ತರಕಾರಿ ಪಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಚ್ಚಿಲಕ್ಕಿ ಅನ್ನ ಕೂಡ ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಂತರ ಮೊಯ್ಲಿ (ಸ್ಥಾನದ ಅರ್ಚಕರು) ಯವರು ತಮ್ಮ ಮೂಗು ಮತ್ತು ಬಾಯನ್ನು ಶ್ವೇತ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಮೇಲ್ಬಂಟ ಮತ್ತು ಇತರೆ ದೈವ-ಗಣಾದಿಗಳಿಗೆ "ಅಗೆಲ್" ಬಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಸೇರಿದ ಭಕ್ತರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಬಲಿಪಡೆದ ಕೋಳಿಯ ಅಡುಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಭಕ್ತ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸಾಲಾಗಿ ಕೂರಿಸಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ತಿ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದು ಮುಂಜಾನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಸಮಾಜ ಹೇಗೆ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸಬಹುದೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ವಿಶೇಷವಾದ "ಮೇಲ್ಬಂಟ ಪೂಜೆಯು" ಉತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.

ಮೇಲ್ಬಂಟ ದೇವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ 'ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ' ಲೇಖನ ಓದಿರಿ.

ಸುದ್ದಿ & ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು